Gravitas z perspektywy innych niż zachodnia kultur i tradycji

Gravitas z perspektywy innych niż zachodnia kultur i tradycji

Polecamy Wam lekturę ciekawej refleksji autorstwa Piotra Rogulskiego, menedżera i radcy prawnego, posiadającego doświadczenie zawodowe m.in. w zakresie wdrażania ładu korporacyjnego i ram obsługi prawnej w produkcyjnej grupie kapitałowej, w której jednostka dominująca jest spółką publiczną i generuje wielomiliardowe przychody. Prywatnie szczęśliwego męża i ojca, fascynata surfingu i miłośnika filozofii stoickiej.

Gravitas – pojawiło się już tu i ówdzie w APP. Czy jednak nie czas na pełną Refleksję na temat jednej z rzymskich cnót? Zwłaszcza tak istotnej w życiu i pracy lidera.

Różnie rozumiane, swego czasu bardzo podziwiane – Gravitas – czym jest? Ujmowane jako powaga („seriousness”).[1] Często jak wynik tłumaczenia języka z angielskiego; w tekstach odnoszących się do Starożyntnego Rzymu  zwykle prezentowana samoistnie jako jedna z cnót. Warto spojrzeć szerzej – „weight, dignity, and importance and connotes restraint and moral rigor[2]. Nieco jaśniej. Choć sama próba zmierzenia się z definicją wskazuję, że mamy do czynienia z czymś, co raczej czujemy. Czy nie przychodzi tutaj na myśl wybór przez „serca i umysły ludzi”?[3] Również Janine Schinlder[4] wskazuje, że [Gravitas] tends to be one of those you-know-it-when-you-see-it qualities.

Opisowo do Gravitas odnosi się Anna Galloti[5] i ujmuje Gravitas jako wynik dopasowania tożsamości, działań, emocji i uczuć, słów, mowy ciała. Co ciekawe, wskazuje również, że raz nabyte, utrzymywane jest do końca życia.

Można zastanowić się, kiedy w ogóle następuje moment nabycia Gravitas. To pewnie szersza dyskusja, w ogóle o cnotach czy cechach lidera. Niemniej, faktycznie trudno wyobrazić sobie, by pojęcie tak immanentnie związane z integralnością – zatracić.

Artykuły koncentrujące się na współczesnym ujęciu Gravitas odchodzą nieco od pierwotnego rozumienia (które sami widzielibyśmy najbardziej jako połączenie wewnętrznej powagi ze spójnym prezentowaniem jej na zewnątrz), akcentując stronę zewnętrzną – np. w odniesieniu do postawy, mowy ciała czy spokojnej mowy. Mówi się nawet o nabywaniu czy praktykowaniu Gravitas.[6]

Tak widzimy Gravitas na Zachodzie. A na Wschodzie?

Konfucjusz w Analektach[7] dążył do odpowiedzi sobie i współczesnym na  pytania, co czynić, jak się zachowywać i jak wykształcić ludzi, by rządzili państwem zgodnie z naturalnym porządkiem dao.[8] Warto tu przytoczyć rozdział 8 Analektów: „Mistrz powiedział: „Człowiek moralnie doskonały (junzi 君子), któremu brakuje powagi, nie wzbudza lęku. Jeśli się uczy, nie jest uparty. Kieruje się poczuciem powinności (zhong 忠) i jest wiarygodny [w słowach i czynach] (xin 信). Nie nawiązuje przyjaźni z tymi, którzy nie są tacy jak on. Kiedy popełnia błąd, nie obawia się go naprawić”.

Jakkolwiek można zastanawiać się nad tłumaczeniem[9], to widać, że nawet w chińskiej myśli filozoficznej Gravitas było obecne. Z dzisiejszej perspektywy i rozwoju postawy liderskiej (zwłaszcza w pewnej opozycji do tradycyjnego „szefa”), wzbudzanie lęku może nie kojarzyć się najlepiej. Miejmy jednak na uwadze,  że Konfucjusz żył w Chinach kilka stuleci przed naszą erą, w okresie intensywnych walk o władzę. Ponadto sądzimy, że nie bez przyczyny „uczenie się”, „powinność” i „wiarygodność” znalazły się w jednym rozdziale już tysiące lat temu.

Trudniej doszukać się pojęcia Gravitas w odniesieniu do Japonii. Spójrzmy jednak na Kodeks Bushido.[10] Pośród samurajskich pożądanych cech odnajdziemy m.in. odwagę, prawdę, wierność czy honor. Niewątpliwie wpisują się one w tradycyjne ujęcie Gravitas.

Próbując dokonać pewnej analizy porównawczej ujęcia Gravitas na Zachodzie i Wschodzie, wydaje się, że na Wschodzie akcent położony jest bardziej na naukę i dyscyplinę a na Zachodzie na powagę samą w sobie. Nie oznacza to oczywiście, że w Zachodnim przywództwie strona intelektualna nie jest doceniana – zwłaszcza, że mądrość jest właśnie łącznie z Gravitas utożsamiana z najlepszym przywództwem.[11] Różnic doszukiwalibyśmy się mimo wszystko już na poziomie kulturowym, filozoficznym czy strategicznym. Rzymskie Gravitas wpisywało się po prostu w ducha ówczesnych legionów i rzymską ekspansję.

Przenosząc powyższe rozważania z powrotem na grunt współczesności czujemy, że Gravitas ma w sobie coś pozytywnie poważnego. Coś, co pozwala liderowi uchodzić za wiarygodnego. A trudno być wiarygodnym przywódcą bez uprzedniej intensywnej pracy czy tysiąckrotnego dotrzymania słowa. Bez ambicji i bez honoru. Tak dzisiaj zapomnianych a tak potrzebnych.

Źródła:

[1] Często jak wynik tłumaczenia języka z angielskiego; w tekstach odnoszących się do Starożytnego Rzymu  zwykle prezentowana samoistnie jako jedna z cnót.

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Gravitas; Dostęp 04.05.2024, godz. 22:11.

[3] Por. wypowiedzi Jacek Santorski za John Adair

[4] https://www.forbes.com/sites/forbescoachescouncil/2019/06/13/how-to-develop-gravitas-and-boost-your-executive-presence/?sh=17fefb8b5ed0 Dostęp: 16.05.2024, godz. 15:23.

[5] https://www.linkedin.com/pulse/gravitas-leadership-discovering-little-known-very-quality-gallotti/

[6] https://www.castlegateint.com/the-art-of-gravitas/; Dostęp 17.05.2024; 06:19.

[7] Właściwie Konfucjusz i jego uczniowe. Badacze są zgodni co do tego, że tekst był komplikowany przez lata przez samego Konfucjuesz i jego uczniów – por. Konfucjusz, Analekta, Warszawa 2018 r., tłumaczenie K. Pejda, s. 7.

[8] Op. cit., s. 9.

[9] Prrzekład A.C. Muller wspiera tezę, iż mówimy o Gravitas – „The Master said: »If the noble man lacks gravitas, then he will not inspire awe in others” [w:] A. Machowski, Cnoty społeczne u Konfucjusza i Tomasza z Akwinu. Studium porównawcze nad sprawnościami moralnymi Wschodu i Zachodu, s. 231.

[10] https://en.wikipedia.org/wiki/Bushido; dostęp: 17.05.2024; godz. 06:47

[11] https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886919306993; dostęp: 17.05.2024; godz. 07:07