Wiele firm myli wizję z ładnie brzmiącym, ale pustym hasłem reklamowym, które ostatecznie ląduje w szufladzie i nie ma żadnego wpływu na codzienną pracę. Tymczasem badania nad najbardziej wizjonerskimi organizacjami pokazują, że prawdziwa wizja to potężne narzędzie psychologiczne i strategiczne.
Opiera się ona na fundamentalnej dynamice: zachowaj rdzeń i stymuluj postęp. Skuteczna wizja składa się z dwóch kluczowych, uzupełniających się elementów: niezmiennej ideologii (organizacyjne Yin) oraz wyobrażonej przyszłości (organizacyjne Yang).
Rdzenna ideologia – odkryj, kim jesteś
Rdzenna ideologia definiuje to, za czym organizacja stoi i dlaczego w ogóle istnieje. Co niezwykle ważne: ideologii się nie wymyśla na kreatywnych warsztatach – ją się odkrywa, zaglądając w głąb firmy. Musi być w 100% autentyczna. Składa się z dwóch części:
- Kluczowe wartości (Core Values): Niewielki zestaw (zazwyczaj od 3 do 5) ponadczasowych zasad. Nie wymagają one zewnętrznego uzasadnienia, mają wartość samą w sobie. Nie zmienia się ich pod wpływem trendów. Jeśli zmienią się warunki rynkowe i dana wartość stanie się obciążeniem – wizjonerska firma woli zmienić rynek, niż zrezygnować ze swoich wartości.
- Główny cel (Core Purpose): Fundamentalny powód istnienia, wykraczający daleko poza zarabianie pieniędzy. To jak gwiazda na horyzoncie – zawsze do niej dążysz, ale nigdy jej nie osiągasz. Aby go odkryć, warto zastosować technikę 5 razy dlaczego w odniesieniu do tego, co firma robi na co dzień. Przykładowo: firma produkująca asfalt i żwir, po zadaniu sobie kilku pytań „dlaczego to jest ważne?”, może odkryć, że jej prawdziwym celem jest „poprawa jakości życia ludzi poprzez podnoszenie jakości infrastruktury”.
Wyobrażona przyszłość – stwórz to, do czego dążysz
O ile ideologię odkrywamy, o tyle przyszłość musimy wykreować. Wymaga to śmiałości, wyjścia poza strefę komfortu i wyznaczenia kierunku, który pociągnie za sobą ludzi. Składa się z dwóch elementów:
- BHAG (Big, Hairy, Audacious Goal – Wielki, Zuchwały Cel): To wyzwanie rozpisane na 10 do 30 lat. Ma być jasne, angażujące i działać jak katalizator ducha zespołu. Prawdziwy BHAG powinien wywoływać u pracowników tzw. gulp factor (lekkie przerażenie, głośne przełknięcie śliny na myśl o tym, jak ogromne to wyzwanie), ale jednocześnie niezwykle motywować. Przykładem był cel NASA z lat 60. – lądowanie człowieka na Księżycu.
- Żywy opis (Vivid Description): Przełożenie wizji ze słów na obrazy. To nasycony emocjami, angażujący opis tego, jak będzie wyglądał świat i firma, gdy BHAG zostanie osiągnięty. Ludzie potrzebują plastycznych obrazów, które mogą nosić w głowach, by uwierzyć w cel i zaangażować się w jego realizację.
1% wizji, 99% dopasowania
Częstym błędem menedżerów jest mylenie celu głównego (który jest wieczny) z celami biznesowymi BHAG (które są osiągalne w perspektywie dekad). Gdy firma zrealizuje swój BHAG, musi natychmiast wyznaczyć kolejny, aby uniknąć syndromu „osiadania na laurach” i utraty motywacji.
Ostatecznie jednak samo spisanie wizji to dopiero początek. Zbudowanie wizjonerskiej firmy to w 1% wizja, a w 99% dopasowanie (alignment). Kiedy organizacja jest doskonale spójna, gość z zewnątrz mógłby odgadnąć jej wizję wyłącznie na podstawie obserwacji codziennych operacji i zachowań pracowników, bez konieczności czytania jakichkolwiek dokumentów.
Tekst powstał na podstawie artykułu Building Your Company’s Vision autorstwa Jima Collinsa i Jerry’ego I. Porrasa, opublikowanego na łamach Harvard Business Review.